سومین جلسه شورای آینده‌­نگری روز یکشنبه 24 مهر ماه 1401 به ریاست آقای دکتر رضا داوری اردکانی رئیس فرهنگستان و با حضور آقایان دکتر حسن احمدی عضو پیوسته گروه علوم کشاورزی، دکتر محسن بهرامی عضو حقیقی شورای آینده‌­نگری، دکتر جعفر توفیقی رئیس گروه علوم مهندسی، دکتر علی ­اکبر صالحی معاون پژوهشی و قائم­ مقام رئیس، دکتر رضا فرجی ­دانا دبیر فرهنگستان، دکتر فرید مُر رئیس گروه علوم پایه، دکتر رضا مکنون عضو وابسته گروه علوم مهندسی و عضو حقیقی شورای آینده نگری، دکتر فتح الله مضطرزاده دبیر شورا، دکتر غلامرضا نیکبخت بروجنی عضو وابسته گروه علوم دامپزشکی، مهندس علی پزشکی مدیر امور اداری و تشکیلات و خانم مینا بابایی نصیر کارشناس مسئول گروه برگزار شد. آقایان دکتر سیدمصطفی محقق ­داماد رئیس گروه علوم اسلامی و دکتر فرشاد مؤمنی عضو وابسته گروه علوم انسانی در جلسه نتوانستند شرکت کنند.

دستور جلسه شورا به ترتیب زیر بود:

الف:  مروری بر فعالیت‌های دبیرخانه شورای آینده‌نگری

ب: بحث و تصمیم‌گیری پیرامون برنامه‌های شورای آینده‌نگری

ج: سایر موارد

در ابتدای جلسه و پس از تلاوت آیاتی از کلام وحی، دبیر شورا به حاضران خوشامد گفت و گزارشی از فعالیت‌های دبیرخانه شورای آینده‌­نگری ارائه کرد. در ادامه پیشنهادهای دبیرخانه شورای آینده‌نگری برای توصیف وضعیت علم  و فناوری در ایران و ارائه پیشنهاد برای آینده به ترتیب جدول زیر جهت بحث، تصمیم‌­گیری و تبادل نظر ارائه شد.  

 

سناریو: توصیف وضعیت علم ایران  برپایه نظر خبرگان فرهنگستان علوم

 توصیف: وجه تمایز این سناریو تأکید بر جایگاه ویژه فکری فرهنگستان در بکارگیری علم، برنامه‌ریزی و تجربه در تبیین وضعیت علم در ایران است. این وجه تمایز ناظر بر انباشت خبرگانی و نخبگانی به دست آمده در فرهنگستان است.

مزایا، گام ها و مخاطرات: این سناریو شامل گام‌های زیر است:

- تهیه گزارشی از وضعیت علم ایران برپایه فراتحلیل پژوهش‌های انجام شده در مراکز علمی کشور

- بررسی تجارب جهانی در ارزیابی وضعیت علمی

- عرضه تصویری از وضعیت علم ایران در ۷ پانل خبرگانی مشتمل بر گروه‌های هفت‌گانه فرهنگستان و دریافت نظرات خبرگان

- تهیه پیش‌نویس وضعیت علم ایران برپایه نتایج پانل‌های خبرگانی برگزار شده

- بازبینی و تدقیق نهایی گزارش وضعیت علمی ایران برپایه نشست راستی‌آزمایی و اعتباربخشی در فرهنگستان

- ارائه بیانیه فرهنگستان مبنی بر وضعیت علم در ایران

مزیت این سناریو بیان دیدگاه تخصصی فرهنگستان در ارائه تبیین کیفی از وضعیت علم در ایران است و مخاطره اصلی آن عدم دسترسی به داده‌های دست اول مرتبط با شاخص‌های نهاد علم در ایران است.

سناریو: توصیف وضعیت علم ایران برپایه برونسپاری موضوع به نهادهای علمی مرتبط

 توصیف: این سناریو برپایه درخواست فرهنگستان از مراکز علمی همچون پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم انجام می‌شود.

مزایا، گام ها و مخاطرات: این سناریو به شرح زیر اجرا می‌شود:

- اعلام نیاز فرهنگستان به مراکز علمی است تا برپایه مأموریتی که دارند وضعیت علم ایران را رصد کرده و گزارش آن را در اختیار فرهنگستان قرار دهند.

- مراکز علمی برپایه دیده‌بانی وضعیت علم ایران گزارش خود را ارائه می‌کنند.

 

سناریو: دیده‌بانی علم در فرهنگستان

 توصیف: این سناریو ناظر بر ایفای نقش فرهنگستان به عنوان دیده‌بان ملی علم در کشور است که ضمن تعیین شاخص‌ها بررسی وضعیت علم را نیز برعهده دارد.

مزایا، گام ها و مخاطرات:

 این سناریو مشتمل بر فهم زنجیره ارزش علم در جامعه است. رویکرد اصلی این سناریو ایجاد کلان‌داده‌ها و تصمیم‌گیری داده‌محور است. برآورد اولیه آن است که انجام این پژوهش نیازمند سرمایه‌گذاری فرهنگستان و شبکه‌سازی با سایر نهادهای مرتبط(مشتمل بر دستگاه‌های اجرایی، نهادهای علمی، کارفرمایان، استخدام‌کنندگان و سایر ذی‌نفعان نهاد علم در ایران) است. در این سناریو علم در بستر زنجیره ارزش دیده می‌شود. مطابق این رویکرد فرهنگستان طی برنامه پژوهشی مبتنی بر شواهد، داده‌مداری و شهود مبتنی بر خبرگی مطابق گام‌های زیر اقدام می‌کند:

- طراحی ساختار مفهومی تبیین وضعیت علم در ایران برپایه درک زنجیره ارزش در علم

- بررسی تجارب جهانی

- تعیین شاخص‌ها و استانداردهای سنجش وضعیت علم در ایران

راستی‌آزمایی و اعتباربخشی ساختار و شاخص‌های مذکور توسط ذی‌نفعان زنجیره ارزش علم در ایران

 

پس از توضیحات آقای دکتر مضطر زاده، در ارتباط با آینده‌­نگری، نحوه به کارگیری روش­‌های آینده‌­نگری علم و فناوری و ارائه الگوی مناسب برای ایران، تعیین شاخص‌های بومی علم و فناوری و دیده‌بانی علم و فناوری بحث و تبادل نظر شد و موارد زیر پیشنهاد و به تصویب رسید.

- تعیین و تدوین امکانات و الزامات آینده­‌نگری علم و فناوری در ایران

- برون ­سپاری بررسی و تعیین شاخص‌های علم و فناوری بومی بر اساس معیارهای جهانی

- توصیف وضعیت علم ایران بر پایه نظر خبرگان فرهنگستان علوم

- راه‌اندازی کارگروه رصد خانه علم در فرهنگستان

 

 

1000 کاراکتر باقی مانده


IMAGE گفتگوی ایسنا با دکتر محمد صال مصلحیان
اعتلای علوم پایه، گامی اساسی در مسیر توسعه
IMAGE گفتگوی ایسنا با دکتر مهدی گلشنی
در دنیای علم ما مشق نویس هستیم
IMAGE گفتگوی ایکنا با رضا داوری اردکانی
درد فلسفه مقدم بر علم فلسفه است
IMAGE گفتگوی فرهنگ امروز با دکتر رضا داوری اردکانی
درباره سایه، شعر و سیاست
IMAGE گفتگوی ایسنا با دکتر محمدرضا اسلامی
جهان اول کشوری است که در برابر همه سختی‌ها ایستاده است

جدید ترین تصاویر

دکتر محمدرضا مخبردزفولی
شورای عمومی گروه علوم مهندسی
01
06