جایگاه کتاب در توسعه فرهنگ

یادداشت دکتر محمدرضا عارف

آقای دکتر محمدرضا عارف عضو پیوسته فرهنگستان علوم و عضو شورای­عالی انقلاب فرهنگی به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی یادداشتی با موضوع «جایگاه کتاب در توسعه فرهنگ» مرقوم کرد. متن یادداشت بدین شرح است:

«کتاب و جایگاه آن مسأله مهمی است. اعتقاد دارم فرهنگ زیربنای توسعه است. در فرهنگ، کتاب نقش کلیدی دارد. کتاب زیربنای تمدن بشری است. به ویژه در عصر حاضر که روزگار دانش و تعقل و فرهنگ و تکنولوژی است، کتاب از بهترین وسایل ایجاد ارتباط و تفهیم و تفاهم به شمار می­رود. به بیانی دیگر، حتی در روزگار رادیو، تلویزیون، ماهواره، رایانه و اینترنت، هنوز هم کلام مکتوب یعنی کتاب، وسیله بسیار خوب و ارزشمندی برای انتقال دانش­، گسترش بینش­، القای مفاهیم و ارزش­ها و توسعه فکری و فرهنگی جوامع به شمار می­رود. در واقع، جامعه­ای که می­خواهد آزاد و آگاه زندگی کند، حتماً باید به کتاب با چشم دیگری بنگرد. در چنین جامعه­ای، هرگاه وفاقی مبتنی بر رشد و توسعه بخواهد شکل بگیرد، می­باید کتاب به عنوان یک عنصر اصلی و تأثیرگذار در آن مطرح باشد و والاترین جایگاه را در همه نهادهای فردی و اجتماعی از آن خود سازد. به گونه­ای که هیچ­کس، در هیچ­جا، هیچ عذری برای کتاب نخواندن نداشته باشد. زیرا کتاب یکی از راه­های کسب دانایی، توانایی و موفقیت است و آدمی را در فهم و درک درست و تمییز راست از ناراست، مدد می­رساند.

مهمترین مسأله در حوزه نشر اقتصاد نشر است. میزگردها و جلسات متعددی برگزار شده تا کتابخوانی در کشور رواج پیدا کند و قطعاً اولین شرط آن ارزان­کردن کتاب است. باید راهکارهایی به ویژه در حوزه فرهنگ نشر ارائه شود و در این حوزه نگاه فرهنگی و درازمدت حاکم باشد. گاهی به دلیل برخوردهای سلیقه­ای و مسائل جاری، سیاستی که باید در فرهنگ نشر داشته باشیم، نداریم. در حال حاضر شمارگان کتاب در کشورهای اسلامی پایین­تر از کشورهای غربی است که باید این مسأله در حوزه نشر پیگیری شود. ایران ناشران بین­المللی دارد که آثار متنوعی در حوزه عربی و لاتین منتشر می­کنند و این امر می­تواند عاملی برای تعامل باشد. باید نگاه به حوزه فرهنگ، درازمدت باشد و از این مسیر، کتاب، نقش کلیدی در توسعه فرهنگ دارد. کتاب، به معنای ظهور و بروز خرد و اندیشه انسان است و به همان اندازه که اندیشه و خرد دارای حرمت است، کتاب، نویسنده کتاب، نشردهنده آن و خواننده کتاب نیز دارای حرمت و احترام است. در دنیای کتاب هم باید زمینه را برای نوشتن آرام‌تر و راحت‌تر و بدون دغدغه فراهم کنیم. به نظر می­رسد باید تلاش بیشتری در حرمت اهل قلم صورت بگیرد. این قلم مورد احترام خالق و آفریننده جهان است که به این قلم او قسم یاد کرده است. مسئولان باید زمینه را برای فعالیت فرهنگدوستان آماده کنند؛ باید مشکلات را از پیش پای نشر و از جمله نشر کتاب بردارند».

****

روابط عمومی فرهنگستان علوم

 

1000 کاراکتر باقی مانده


جدید ترین تصاویر

خانم دکتر طاهره کاغذچی
سمینار نقش زنان در علم و فناوری در ایران_2
سمینار نقش زنان در علم و فناوری در ایران_3
بزرگداشت دکتر غلامرضا اعوانی

پخش فیلم