سمینار «آسیب شناسی پژوهش در علوم زمین» توسط شاخه زمین شناسی گروه علوم پایه فرهنگستان علوم در تاریخ 29 دی ماه 1395 در سالن اجتماعات فرهنگستان برگزار شد. طی این مراسم هفت تن از استادان زمین شناسی به سخنرانی پرداختند که خلاصه آن به شرح زیر می باشد:

آقای دکتر فرید مُر عضو پیوسته و رئیس شاخه زمین شناسی فرهنگستان علوم و استاد دانشگاه شیراز در سخنانی با عنوان «ساز و کار علم سنجی در علوم زمین» اظهار داشت: علم سنجی اندازه گیری و تحلیل کمی کیفیت علم است زیرا خیلی ­­ها معتقدند کیفیت ­ها قابل شمارشند. اساس کار علم سنجی بررسی مقالات و کتب، مجلات علمی و پدید آورندگان آثار علمی است. ایشان آماری از تعداد مجلات علوم زمین و سیاره ای در جهان ارائه کرد و رتبه بندی کشورها و ایران را بر اساس تعداد مقالات در علوم زمین بیان کرد. به تاریخچه علم سنجی در ایران نیز اشاره و به عنوان نمونه توضیحاتی در مورد پایگاه استنادی علوم جهان اسلام و تعداد نشریات این پایگاه را که اکثراً به زبان فارسی است، بیان کرد. دکتر مر معتقد بود، زمین شناسان ایرانی برای حضور و مشخص کردن جایگاه خود در عرصه بین المللی نیازمند مشخص کردن شاخص­ های علم سنجی بین المللی و نیز شاخص های بومی خودمان در کنار شاخص های بین المللی هستند.

آقای دکتر علی درویش زاده عضو پیوسته فرهنگستان علوم و استاد دانشگاه تهران در سخنان خود با عنوان «ابزارهای پژوهش در علوم زمین» درباره اهمیت علم زمین شناسی در ایران، آموزش زمین شناسی در دبیرستان های کشور، امکانات آزمایشگاهی این رشته در دانشگاه ­های دولتی از کارشناسی تا تحصیلات تکمیلی و آسیب شناسی ابزارهای پژوهش در علوم زمین سخنرانی کرد. ایشان به چالش های زمین شناسی و معادن از جمله: کاهش صادرات مواد معدنی و افول وضعیت تحصیلی زمین شناسی در کشور اشاره کرد و افزود: زمین شناسی یک درس تجربی است و با آزمایشگاه و برنامه­ های صحرایی سر و کار دارد ولی وسایل اندازه گیری در برنامه های صحرایی قدیمی هستند و درست کار نمی کنند. در ایران که با تنوع منابع، کمبود آب و گسترش ریزگرد و بروز زلزله مواجه است، آموزش علوم زمین از استانداردهای لازم برخوردار نیست. به نظر آقای دکتر درویش زاده، باید برنامه های آزمایشگاهی پیشرفته باشد و منطبق با وضعیت کشورهای پیشرفته جهان انجام شود. همچنین اعتبار و سهم پژوهش در کشور افزایش یابد و ورود اعضای هیأت علمی به دانشگاه­ ها ضابطه مند شود.

آقای دکتر عبدالحسین امینی عضو وابسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم و استاد دانشگاه تهران در سخنانی با عنوان «رساله­های ارشد و دکتری در علوم زمین» درباره آسیب شناسی پایان نامه­ های کارشناسی ارشد و دکتری بر اساس ایرانداک آماری ارائه کرد و اطلاعات پایان نامه های دانشگاه آزاد و پیام نور را بسیار اندک دانست. ایشان گفت با اینکه ایرانداک بهترین منبع است ولی دقیق نیست و باید برای دستیابی به آمار پایان نامه ها به دانشگاه­ها مراجعه کنیم. ایشان به بعضی چالش­ها در مورد پایان نامه ­ها از جمله عدم سنخیت بین تقاضا و موضوعات پژوهشی انجام شده، عدم تناسب موضوع پژوهشی (عنوان پایان نامه) با رشته تحصیلی اشاره کرد. به نظر سخنران عدم دسترسی به آزمایشگاه­ های معتبر، کمبود بودجه پژوهشی، نبود برنامه کلان ملی برای مطالعات زمین شناسی و معضل پایان نامه فروشی از دیگر چالش ­های رشته زمین شناسی است.

آقای دکتر محمدرضا قاسمی عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم زمین در سخنانی با عنوان «تشکل های زمین شناسی و سازمان­ های مردم نهاد» گفت: سازمان ­های مردم نهاد دارای اهداف خیریه، اهداف خدماتی و اهداف مشارکتی هستند. ایشان درباره اهداف اتحادیه بین المللی علوم زمین شناختی و برخی از سیاست­ های عمومی انجمن زمین شناسی آمریکا مطالبی بیان و آماری از انجمن­ های مردم نهاد زمین شناسی در ایران و اهداف مورد نظرشان ارائه کرد. ایشان یکی از چالش های انجمن ­ها را استقبال نکردن کارشناسان از عضویت و حمایت نکردن بزرگان زمین شناسی کشور از انجمن های علمی برشمرد. برخی از راهکارهای خروج انجمن ها از انزوا را نیز: تبلیغات همه سویه و گسترده برای معرفی انجمن ­ها و جذب حمایت های مالی بیشتر از بخش­ های دولتی و خصوصی عنوان کرد. ایشان آمار و ارقامی از وضعیت آموزش عالی در زمین شناسی و تعداد این رشته در دانشگاه ­های مختلف کشور و دانشجویان فارغ ­التحصیل و تعداد بیکاران و اعضای هیأت علمی ارائه کرد.

آقای دکتر نوذر سامانی عضو وابسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم و استاد دانشگاه شیراز در سخنانی با موضوع «مجلات زمین شناسی ایران» آماری از تعداد مجلات زمین شناسی ایران و وضعیت نشریات زمین شناسی بر اساس ارزیابی وزارت علوم ارائه و شاخص ­های علم سنجی­ مجلات و درصد مقالات اعضای هیأت تحریریه و کیفیت آنها را مطرح و تعداد استنادات مجلات مشترک در زمینه فنی و مهندسی، محیط زیست و زیست شناسی را ارائه کرد. ایشان همچنین درباره تعداد و کیفیت همایش ­های برگزار شده در زمینه زمین شناسی از سال 1372 تا کنون توضیحاتی بیان کرد. به نظر سخنران از جمله چالش ها، رشد بی رویه و افزایش مجلات زمین شناسی است که کمتر نوآوری دارند.

آقای دکتر مهدی زارع عضو وابسته گروه علوم پایه فرهنگستان علوم و استاد پژوهشگاه بین ­المللی زلزله­شناسی و مهندسی زلزله به «مقایسه پژوهش­ های علوم زمین در ایران با استانداردهای جهانی» پرداخت و به برنامه­های راهبردی علوم زمین در دنیا اشاره کرد. از برنامه های راهبردی سازمان زمین­ شناسی کانادا، حفاری ­های اقیانوس هند و حفاری عمیق دریایی در ژاپن و بودجه اولیه آن، تاریخچه مختصر پروژه روسیه یعنی حفاری فوق عمیق در شبه جریزه کولا، پیشرفت های تکنولوژیک در استفاده از انرژی زمین- گرمایی در کشورهای مختلف از جمله ژاپن، چند نقطه اکتشافی مرتبط با سامانه­های آتشفشانی به عنوان منابع انرژی در ایران و سامانه اروپایی رصد زمین سخن به میان آورد. ایشان آماری در مورد مقایسه بودجه پژوهشی کشورهای مختلف ارائه کرد و نتیجه گرفت که برخی از کشورهای شرق دور آسیا مانند چین، ژاپن از قدرت ­های نوظهور پژوهش خواهند بود. در انتها، سرفصل ­های پژوهشی در ایران را نام برد.

آقای دکتر فرهاد ثبوتی عضو هیأت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه –زنجان در سخنانی با موضوع «بودجه­های پژوهشی در علوم زمین» در مورد پژوهش ­های پایه و بنیادی و ضرورت آن در دانشگاه­ ها سخن به میان آورد چرا که چنین پژوهش­ هایی مولد دانش­ های جدید هستند و فناوری جدید نیازمند دانش ­های جدید است. ایشان از سازمان ­های ملی پژوهش­ های پایه در آمریکا، بریتانیا، آلمان و غیره و بودجه تحقیقاتی آنها، بنیاد ملی ایران، بودجه آن و مقالات بین ­المللی که با حمایت آن چاپ شده است، گروه تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی و بودجه پژوهشی دانشکده علوم زمین در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان آماری ارائه کرد.

در پایان جلسه آقای دکتر فرید مُر به جمع ­بندی مطالب ارائه شده در سمینار پرداخت و از ضعف آمار قابل استناد، رعایت نکردن اصول علمی و اخلاقی در انجام رساله­ های تحصیلات تکمیلی در بیشتر دانشگاه­ های کشور، نبود امکانات آزمایشگاهی و انجام عملیات صحرایی، آشنا نبودن استادان با رتبه بندی و شاخص ­های علم سنجی و شاخص­ های اصولی نحوه اهدای جوایز، و اختصاص ندادن بودجه کافی به علوم زمین را از مهمترین چالش ها قلمداد کرد.

روابط عمومی فرهنگستان علوم

1000 کاراکتر باقی مانده


IMAGE گفتگوی ایسنا با دکتر امین علیزاده
یک عمر در خدمت آبادانی کشور
IMAGE گفتگوی روزنامه ایران با دکتر عباس منوچهری
کارایی علم سیاست در جامعه
IMAGE گفتگوی ایرنا با دکتر جواد فیض
ایده های نو در حوزه علمی خریدار ندارد
IMAGE گفتگوی رادیو با دکتر محمد شاهدی
مدیریت نادرست در مصرف آب های زیرزمینی

جدید ترین تصاویر

گرامیداشت روز مهندسی
06
گرامیداشت روز کشاورزی
گرامیداشت روز مهندسی