روز یکشنبه 25 آذر 1397 سمیناری به همت گروه علوم دامپزشکی فرهنگستان علوم با عنوان «چالش های حيات وحش ايران و نقش دامپزشکان در مديريت آنها» برگزار شد. در این سمینار آقایان دکتر امیر رستمی، دکتر سید احمد مدنی و دکتر ایمان معماریان سخنرانی ایراد کردند. خلاصه سخنرانی ها و مطالب و مباحث بدین شرح است:

امروزه با پيشرفت علوم مختلف در زمينه­ های متفاوت ديدگاه بشر نسبت به مسائل مختلف زيست­ محيطی تغيير کرده است. اگر روزی در قرون وسطی شکار حيوانات وحشی مانند شير، فيل و ... افتخار محسوب می­ شد و اين کج فهمی تا اواسط عصر انقلاب صنعتی ادامه داشت؛ ولی از قرن نوزدهم به بعد دولت­ ها و جوامع بشری متوجه ارزش گرانبهای حيات وحش و تنوع زيستی و همچنين خطر انقراض گونه ­های مختلف حيوانات وحشی گشته و اقدام به وضع قوانين مختلف جهت جلوگيری از شکار حيوانات کردند. به اين ترتيب مناطق حفاظت شده، پناهگاه های حيات وحش و پارک ­های ملی تأسيس شد. ولی از اواسط قرن بيستم اين ديدگاه غيرفعال برای حفظ منابع زيستی به يک رويکرد فعال جهت دفاع از اين منابع ارزشمند تبديل شد؛ به اين معنی که تنها شکار نکردن و عدم تخريب زيستگاه های طبيعی جهت حفظ گونه­ های در معرض انقراض کافی نبوده و بايد به شکل فعال با ارائه خدمات به اين حيوانات جهت ادامه حيات کمک نمود. به اين ترتيب آموزش دامپزشکی حيوانات وحشی به طور رسمی وارد مطالب درسی دانشگاه ­های کشورهای مختلف شد و مراکز مختلف آموزش و تحقيقات دامپزشکی به شکل منسجم تأسيس گشت. از اين گذشته از سال های دور تأسيس باغ وحش ها در شهرها نياز به افراد متخصص جهت انجام امور بهداشتی و درمانی حيوانات باغ وحش را افزايش داده است.  در قرن حاضر نيز  جمعی از حيوانات غير اهلی و غير بومی به جامعه انسانی به عنوان حيوانات خانگی معرفی شده اند که نگهداری از اين نوع حيوانات روز بروز توسعه يافته و احتياج به خدمات تخصصی گسترش می يابد. با توجه به تفاوتهای زيست شناختی و بيماريهای متفاوت اين گونه ها بر تعداد مراکز تخصصی تحقيق و آموزش و همچنين درمانگاه­ های تخصصی تشخيص و درمان اين حيوانات روزبروز در نقاط مختلف دنيا افزوده می­ شود.

بر اساس آموزه­ های دينی، اعتقادات و فرهنگ عمومی جامعه ايران، هم حفاظت از حيات وحش و محيط زيست، بايستی مورد توجه ويژه قرار گيرد. از سوی ديگر قوانين جاری کشور و برخی معاهدات و توافقنامه­ های بين ­المللی مانند کنوانسيون بين­ المللی تجارت گونه­ های در معرض خطر (CITES) یا اتحاديه بين­ المللی حفاظت از طبيعت (IUCN) هم، کشور ما تعهداتی در قبال حيات وحش و گونه­ های جانوری موجود در زيست بوم خود دارد. ايران منشأ يکی از مهمترين توافقنامه ­های بين­ المللی در زمينه حفاظت از تنوع زيستی، تحت عنوان کنوانسيون رامسر با هدف حفاظت از زيستگاه­ های آبی بويژه تنوع زيستی پرندگان موجود در اين زيستگاه ­ها بوده است.

ايران کشوری است با بيش از 1000 گونه مهره دار خشکزی و مناطق آب و هوايی بسيار متنوع که شايد در کمتر کشوری اين تنوع زيستی به اين شکل چشمگير به چشم بخورد (1). با توجه به طول و عرض جغرافيايی ميهن عزيزمان و با توجه به تنوع زيستی جالب توجه که شامل جانوران بيابانزی تا حيوانات مناطق حاره يا آبزی می­گردد و همچنين تفاوت ارتفاع تا بيش از 5000 متر در مناطق مختلف کشور شايد نتوان به سادگی از نظر تنوع زيستی، ايران را باساير کشورهای دنيا مانند کشورهای اروپايی که بعضی حتی وسعت يک استان ايران را ندارند يا کشورهاي عربی حاشيه خليج فارس که تنها آب و هوای کويری و حيوانات مربوط به اين آب و هوا را در خود جای داده اند، مقايسه کرد. با اين وجود بايد اذعان داشت متأسفانه در رابطه با نهاده های علمی و سرمايه ای، کشور ما از بسياری از کشورها که تعداد گونه های ثبت شده وحشی آنها حتی به صد گونه هم نمی­رسد عقب­تر است. با توجه به اين ذخاير زيست محيطی ارزشمند، بدون شک توسعه فعاليت در دامپزشکی حيات وحش در کشور معنی و مفهوم ويژه ای پيدا می­ کند.

امروز حيات وحش ايران با چالش ­های مختلفی روبرو است که از مهمترين آن ها می توان به تخريب محيط زيست، تعارض زيستی ميان زندگی شهرنشينی ماشينی و زيست بوم های وحشی طبيعی، افزايش آلاينده های محيطی بويژه صنعتی در محيط زيست و وقوع بيماري های عفونی مختلف نام برد. بيماري های عفونی مانند ديستمپر یا هاری در گوشتخواران، طاعون و عفونتهای انگلی در نشخوارکنندگان و يا آنفلوانزا و وبا در پرندگان می توانند خسارات قابل توجهی به زيست بوم های کشور وارد کنند. همچنين در مديريت بهداشتی حيات وحش توجه به اين نکته که بروز مشکلات در ظاهر کوچک می تواند تغييرات و خسارات وسيعی به دنبال داشته باشد، بايستی هميشه مد نظر قرار گيرد. از اين گذشته تهديد تاريخی صيد بی رويه و شکار بی رحمانه حيوانات وحشی هم همچنان از چالش­های حل نشده حيات وحش ايران به حساب می آيد.

در اين بين در حوزه دامپزشکی حيات وحش دانشکده های دامپزشکی کشور، سازمان محيط زيست و سازمان دامپزشکی نقش محوری در آموزش و بهره ­گيری از خدمات و مديريت حاکميتی حيات وحش را به عهده دارند. براساس قانون سازمان دامپزشکی مصوب سال 1350 هجری شمسی، نظارت بر بهداشت حيوانات وحشی محصور در باغ وحش ها بر عهده سازمان دامپزشکی کشور است. با توجه به رشد کمی و کيفی باغ وحش ­ها در کشور به نظر می­ رسد، افزايش دانش دامپزشکان در اين حوزه بتواند باعث تحول کيفی در اين نقش نظارتی سازمان دامپزشکی شود. سازمان محيط زيست هم موظف است با بهره ­گيری از ظرفيت­ های علمی، فنی، قانونی و بودجه­ ای در کشور از تنوع زيستی و زيستگاه ­های کشور محافظت کند. به همين منظور اين سازمان موظف به استفاده از دانش دامپزشکی حيات وحش در بازتوانی زيستگاه ­ها و يا توانبخشی حيوانات آسيب ديده در حيات وحش است.

 

روابط عمومی فرهنگستان علوم

1000 کاراکتر باقی مانده


جدید ترین تصاویر

چهارصد و هشتاد و ششمین جلسه شورای علمی_4
خانم دکتر طاهره کاغذچی
سمینار نقش زنان در علم و فناوری در ایران_3
خانم دکتر معصومه نصیری کناری

پخش فیلم